Waarom mensen zichzelf pijn doen - mijn eigen ervaring en wat ik er nu over begrijp -
Ik wil het in deze blog hebben over iets wat moeilijk is om over te praten: zelfbeschadiging. Voor veel mensen klinkt het misschien onbegrijpelijk of heftig, maar voor mij is het onderwerp persoonlijk, omdat ik het zelf ook heb gedaan. Daarom kijk ik er nu anders naar dan vroeger. Niet met oordeel, maar met meer begrip voor wat er allemaal achter kan zitten. Wat ik nu beter begrijp, is dat zelfbeschadiging meestal niet gaat over aandacht zoeken of zomaar iets doen zonder reden. Het is vaak een manier om met gevoelens om te gaan die op dat moment te groot of te overweldigend zijn.
Toen ik er zelf mee worstelde, ging het bij mij niet om één duidelijke reden. Het was eerder een mix van emoties, spanning en dingen die ik niet goed kon uiten of uitleggen. Wat ik lastig vond om uit te leggen (en soms nog steeds vind), is hoe intens gevoelens kunnen worden. Verdriet, stress, boosheid of schaamte kunnen soms zo sterk worden dat het lijkt alsof je hoofd er vol van zit en je geen uitweg meer ziet. In zo’n moment kan je denken heel smal worden en zoek je gewoon naar iets wat die spanning even breekt. Achteraf begrijp ik dat beter dan op het moment zelf. Soms is het ook leegte Wat mensen niet altijd zien, is dat het niet alleen om 'te veel voelen' kan gaan, maar ook om juist heel weinig voelen. Een soort leegte of afstand tot jezelf, waarbij alles vlak lijkt. Dat kan ook heel zwaar zijn, alleen op een andere manier.
Ik denk dat zelfbeschadiging in zulke momenten soms een manier kan lijken om weer 'iets' te voelen of weer contact te krijgen met jezelf, hoe tijdelijk dat ook is. Voor mij speelde ook mee dat het leven op bepaalde momenten chaotisch of overweldigend voelde. Dan kan het idee ontstaan dat je nergens controle over hebt. Zelfbeschadiging kan dan voelen als iets waar je wel invloed op hebt. Dat is iets wat ik nu beter begrijp dan toen. Wat ik ook herken, is hoe hard je voor jezelf kunt zijn in je hoofd. Gedachten zoals jezelf de schuld geven of jezelf niet goed genoeg vinden kunnen heel sterk worden. En als je daarin vastzit, kan dat invloed hebben op hoe je met jezelf omgaat. Achteraf zie ik dat dat een belangrijk deel was van wat er speelde.
Wat me nu nog steeds raakt, is hoe goed dit vaak verborgen blijft. Niet omdat iemand het wil verbergen om te misleiden, maar omdat schaamte en angst ervoor zorgen dat je er niet makkelijk over praat. Ik deed dat zelf ook niet. En dat maakt het soms juist eenzaam. Hoe ik er nu naar kijk Nu ik er wat verder vanaf sta, zie ik zelfbeschadiging niet als 'wie ik ben', maar als iets wat ik op dat moment gebruikte om met iets om te gaan wat ik niet goed aankon. Dat betekent niet dat het goed was, maar het helpt me wel om er met wat meer afstand en begrip naar te kijken. Ik denk dat het belangrijk is om te begrijpen dat dit soort gedrag meestal een signaal is: dat er iets vanbinnen te zwaar is geworden.
Voor mij is het belangrijkste wat ik heb geleerd dat gevoelens serieus genomen moeten worden, ook als je zelf niet precies begrijpt wat er gebeurt. En dat praten, hoe moeilijk ook, uiteindelijk vaak meer ruimte kan geven dan alles alleen proberen te dragen. Tot slot: Ik weet dat dit onderwerp voor veel mensen gevoelig ligt. Voor mij ook. Maar ik denk dat het helpt om er eerlijk over te zijn, zonder oordeel. Niet om iets goed te praten, maar om beter te begrijpen wat er achter kan zitten. En misschien ook om te laten zien dat je niet de enige bent die met zulke dingen heeft geworsteld, ook al voelt dat soms wel zo.
Reactie plaatsen
Reacties