Leven met autisme: waarom een betaalde baan voor mij niet vanzelfsprekend is. Voor veel mensen is werk een normaal onderdeel van het leven. Je staat op, gaat naar je werk, hebt collega’s, komt thuis en begint de volgende dag opnieuw. Het lijkt zo vanzelfsprekend dat er vaak niet bij stil wordt gestaan dat dit niet voor iedereen haalbaar is. Voor mij is dat anders. Door mijn autisme ben ik 100% afgekeurd verklaard. Dat is geen keuze geweest en ook geen gebrek aan motivatie. Integendeel: ik wil graag meedoen. Ik wil structuur, een doel, iets betekenen. Maar de realiteit is dat de manier waarop de meeste banen zijn ingericht, simpelweg niet aansluit bij hoe mijn hoofd werkt.
Autisme beïnvloedt alles. Het is niet iets wat je aan en uit kunt zetten. Het zit in hoe ik denk, hoe ik voel, hoe ik prikkels ervaar en hoe ik de wereld om mij heen begrijp. Waar anderen misschien zonder moeite door een drukke werkdag gaan, ben ik constant bezig met het verwerken van alles wat er binnenkomt. Geluiden zijn niet zomaar achtergrondgeluiden. Gesprekken om me heen verdwijnen niet vanzelf naar de achtergrond. Licht, beweging, onverwachte gebeurtenissen — alles komt even hard binnen. Het is omdat mijn hoofd geen filter heeft. Dat betekent dat een simpele werkdag voor mij voelt als een dag vol prikkels die zich opstapelen, zonder pauze.
En dan is er nog het sociale aspect. Werk draait vaak niet alleen om taken uitvoeren, maar ook om samenwerken, overleggen, small talk bij de koffieautomaat. Dingen die voor veel mensen automatisch gaan, kosten mij bewust nadenken. Wat zeg je? Wanneer zeg je iets? Hoe komt het over? Heb ik iets verkeerd geïnterpreteerd? Dat constante 'aanstaan' is vermoeiend. Wat het extra lastig maakt, is dat veel banen flexibiliteit vragen. Even snel schakelen, inspelen op veranderingen, meerdere dingen tegelijk doen. Voor mij werkt dat anders. Ik heb juist behoefte aan voorspelbaarheid. Duidelijkheid. Tijd om te schakelen als er iets verandert. Zonder die ruimte raak ik het overzicht kwijt, en daarmee ook mijn energie.
Dat betekent niet dat ik niets doe. Ik ga naar een dagbesteding, en dat is voor mij van enorme waarde. Het geeft mij iets wat ik hard nodig heb: structuur. Een reden om op te staan, een plek waar ik naartoe ga, een invulling van mijn dag. Het helpt me om ritme te houden en niet te verdwalen in de chaos die kan ontstaan zonder houvast. Bij de dagbesteding is er meer begrip. Meer ruimte om dingen op mijn eigen tempo te doen. Minder druk. Dat betekent niet dat het altijd makkelijk is, maar het is wel haalbaar. En dat verschil is groot. Toch blijft er soms een stemmetje in mijn hoofd dat zegt dat ik 'meer zou moeten kunnen'. Dat is ook niet zo gek, want we leven in een maatschappij waarin werk vaak gelijkstaat aan succes en waarde. Als je geen betaalde baan hebt, lijkt het soms alsof je niet meetelt.
Maar dat beeld klopt niet. Mijn dagen kosten mij energie op een manier die niet altijd zichtbaar is voor anderen. Dingen die voor de buitenwereld klein lijken, kunnen voor mij groot zijn. En juist daarom is het belangrijk dat ik mijn grenzen ken en respecteer. Ik leer steeds meer dat mijn waarde niet wordt bepaald door een salaris of een functie. Dat meedoen er op verschillende manieren uit kan zien. Dat zorgen voor jezelf, je dag structureren en binnen je mogelijkheden blijven, ook een vorm van kracht is. Wat ik vooral hoop, is dat er meer begrip komt. Begrip dat autisme niet voor iedereen hetzelfde is. Dat 'niet kunnen werken' niet betekent dat iemand niet wil. Dat er een wereld van verschil zit tussen onwil en onvermogen. En dat een dagbesteding geen 'minder' is, maar juist een passende plek kan zijn waar iemand tot zijn recht komt.
Dit is mijn verhaal. Geen zielig verhaal, maar een eerlijk verhaal. Over grenzen, over aanpassen, over zoeken naar wat wel werkt. En misschien, als je dit leest, helpt het je om de volgende keer net iets anders te kijken naar iemand die niet in het standaardplaatje past. Want soms zit de kracht niet in meedoen zoals iedereen — maar in je eigen manier vinden om mee te doen.
Reactie plaatsen
Reacties